[Pieśń] 1 Długich lat moich rachując godziny, ciężkie swe grzechy najduję i winy. Ledwie tak piasku morskiego jest wiele, który ocean po brzegach swych ściele, jaka jest, Boże, złości mych przed Tobą liczba, dla których człowiek trwoży sobą. Bo jeślibyś chciał w straszny sąd z nim wchodzić, lepiej by było na świat się nie rodzić albo zarazem umrzeć, niż przywrzała ćma niezliczonych występków do ciała, które nieszczęsną duszę zarażają i w sprawiedliwy gniew Twój zaciągają. Za tym w trop pomsta Twoja słuszna goni, a żaden się jej mocarz nie obroni ani od ziemie grzesznik dźwignie głowy. Wszakże ja, Twemi upewniony słowy, nadzieję moję i wszytko dufanie w miłosierdziu Twym pokładam, mój Panie, którego dawne więtsze są litości niźli wszytkiego świata nieprawości. Ty mię z mych grzechów, któremi-m spętany, rozwiążesz, Panie, wspomniawszy na rany Syna Twojego i na sine razy, któremi starte moje brzydkie zmazy. Krew Jego droga u Ciebie w tej cenie, że dla niej moje odpuścisz zgrzeszenie ani się marnie straconego wieku upomnisz liczby nędznemu człowieku, a łzy pokorne i serdeczna skrucha skłoni Boskiego do moich próśb ucha, że lat mych schyłek sam będziesz tak rządził, żebym z dróg Twoich najmniej nie zabłądził.

Pieśń 2 Odpuść, a nie racz w swej zapalczywości nacierać, Panie, na me nieprawości, w sąd sprawiedliwy nie wstępuj z grzesznikiem ani się rachuj ściśle z Twym dłużnikiem. Coć stąd za korzyść, gdy będzie stracony ten, który na to od Ciebie stworzony, aby żył wiecznie w Twym przybytku, Panie, pełniąc za dni swych Twoje rozkazanie? Ale – ach! – któż jest takowy na ziemi, co by Cię, Boże, zbytkami swojemi nie miał obrazić? Kto by tak rzekł śmiało, że mu się zgrzeszyć nigdy nie przydało, kłamcą się czyni, bo i ci, co żyli według Twej myśli, bez grzechu nie byli, chociaż świadectwo z ust Twych otrzymali, że kochankami Twojemi zostali. A ja co rzekę, on syn nieszczęśliwy, syn marnotratny i niepowściągliwy, który-m Cię wielą występków splugawił i siła dóbr Twych ojcowskich pozbawił? Straszne przepaści piekielne otwarły garła swe chciwe, aby mię pożarły. Widzę na oko nieskończone męki – powściągni, Panie, wyciągnionej ręki. Nie wydaj dusze nieprzyjacielowi, co Twej zazdrości łaski człowiekowi. Przytul, mój Ojcze mieszkający w niebie, syna, który się nawraca do Ciebie. Oblecz mię w nową szatę niewinności – nikt nad Cię lepiej nie zna mej nagości i głodu mego, który Duchem Twoim posil a ochłodź słów Twych żywym zdrojém. Oto, pod ciężkim grzechów mych brzemieniem ustając, k Tobie z całym uniżeniem ręce podnoszę: Ty mię chciej ratować i od zginienia wiecznego zachować. Oto do nóg Twych, duszę mając chorą, pewny Lekarzu, upadam z pokorą, a Ty zmiłuj się – niech znam łaskę Twoję: ulecz zranioną grzechem duszę moję.

Pieśń 3 Pasterzu dobry wiernej trzody swojej, daj dziś żałosnej miejsce prośbie mojej: racz od swych pastwisk obłąkaną marnie przywrócić owcę do Twojej owczarnie. Krewkość to moja i ułomne siły – co mówię? – owszem, złości me sprawiły, żeś twarz łaskawą ode mnie odwrócił i dni mojego wesela ukrócił. Oto na moję duszę zwierz straszliwy i lew piekielny czyha zaraźliwy – Ty mnie racz strachu wiecznej śmierci zbawić i na bezpiecznej opoce postawić. Nóg niedołężnych moje wątłe stopy zmocni, abym mógł iść za Tobą w tropy – o wieczna Prawdo, o Drogo niemylna, niech o mnie czuje, proszę, straż Twa pilna. Niech się nie trwożę dla lekkiej przyczyny, niech się nie chwieję, podobny do trzciny – Duch Twój niech w sercu mym uspokojenie gruntowne sprawi, Panie, me zbawienie. Wszytkie pociechy zimne są bez Ciebie, użycz mi Twego ratunku w potrzebie. Wiesz, o co chodzi, znasz skrytości moje, z których obficie płyną słone zdroje. Ty mię na przykład tym, co Cię gniewali, wystaw, by w łasce Twej nie rozpaczali, a ja Twojego miłosierdzia, Panie, milczeć nie będę, póki dni mych stanie.

Pieśń 4 Gdy na Dzień groźny i Sąd Ostateczny nieszczęsny człowiek wspomni, Boże wieczny, lęka się dusza, strach czyni sumnienie, wiedząc, że sądzić masz, i pomyślenie. Jeśli pobożny przez wiele trudności uczestnikiem ma być nieśmiertelności, jeśli ten ledwie, co się Ciebie boi, zbawiony będzie, zły gdzież się ostoi? Duszo, nie trwóż się! Niech się, co chce, dzieje, ty w Zbawicielu swym nie trać nadzieje, bo On przyjmuje tych w swoje przymiérze, co za grzechy swe pokutują szczyrze. On na gościniec prosty błędnych ludzi nawodzi, On je ze snu grzechów budzi, przeto nie chciej trwać dłużej w swym uporze, ale się nawróć do Niego w pokorze. Ledwie zawołasz, a On już ma w niebie dawno gotowy ratunek dla ciebie, On twe sumnienie daruje pokojem, On miłosiernym będzie Sędzią twojem.

Pieśń 5 Nie odpychaj mię od nóg Twoich, Boże, bo któż, krom Ciebie, grzech mój zgładzić może? Kto duszę moję wyrwie z utrapienia? Kto uspokoi strach mego sumnienia? Żadna na świecie z tą nie zrówna droga: strach jest wpaść w ręce gniewliwego Boga. W miłosierdziu Twym nie daj mi rozpaczać, któryś zwykł grzesznym grzechy ich przebaczać. Długoż na moje wołanie Twe uszy kryć będziesz, nie chcąc pociechy dać duszy? Wiesz, żem Twój zlepek, że się nie najdował grzech we mnie taki, co bym w nim smakował. A jeślim kiedy potknął się z krewkości, schnęły przed strachem sądów Twych me kości, bolałem ciężko, duch mię mój strofował tak, żem pociechy sobie nie najdował. Ściągni prawicę ku ratunku memu, nie daj zaginąć w grzechach słudze Twemu. Bez Twej pomocy żaden, wieczny Boże, człowiek śmiertelny zbawion być nie może. Oświeć mój tępy smysł, niebieski Panie, abym Cię poznał, a Twe przykazanie pisz na mym sercu i wyryj w pamięci, ku służbie Twojej dodawając chęci. Oczyść mię, proszę, stwórz we mnie myśl nową, a jako mam żyć, sam daj radę zdrową. Na ścieżkach prawdy swej utwierdź me nogi, abym zbawiennej nie ustąpił drogi. Rozwiąż mój język, niech usta nabożnie wspomioną godnie Imię Twe wielmożne i one dziwne, których barzo siła po wszytkim świecie, chwalebne Twe dziéła. Obróć me uszy do słów Twych słuchania, abym wyroków Twoich rozmyślania, czyniąc żywota mojego poprawę, w Zakonie Twoim wszytkę miał zabawę. Przełom zły nałóg we mnie i zwyczaje, niech żadna sprosność we mnie nie zostaje, niech na rzecz próżną nie patrza me oko, do tych się ciągnąc, które są wysoko. Prowadź mię z łaski swojej do żywota, w którym nagrodę pobożność i cnota wieczną mieć będzie, kędy Cię zbór święty anielski chwali, Pana nad zastępy.

Pieśń 6 Nie pisz złości mych, Panie, w księgi one, które w Twe przyście będą otworzone przeciw tym, co Cię gniewali swawolnie, leżąc po uszy w grzechach dobrowolnie a dosyć czyniąc uporowi swemu, bluźniąc częstokroć przeciw Najwyższemu, mówiąc tak: „Kogo, głupi, się bojemy? Jedzmy i pijmy, bo jutro pomrzemy! Próżno się taką kto nadzieją bawi, że wieczny żywot po śmierci się zjawi: dziś nasze, a to zyskiem jest każdego, co na tym świecie zażyje dobrego. Nie chciej nikt z temi, co tak mówią, błądzić, aby Bóg ludzi po śmierci miał sądzić! Szaleją – niemasz takowego, co by proch z ziemie wzbudził i ożywił groby!”. Przetoż też dni swe rozpustnie prowadzą, tusząc, że liczby zbytków swych nie dadzą. Styli w rozkoszach, równie jak więc tyje dziki żubr, który w głuchej puszczy żyje. Sami, źle czyniąc, iż Boga nie znają, inszym do złego wrota otwierają – tak ślepy, idąc za ślepym, w dół wpadnie, z którego wyniść obiema niesnadnie. Lecz ja znam grzech mój, który we mnie budzi strach, co przystoi na niezbożne ludzi, a chcąc zawczasu wolnym być karania, u Ciebie, Panie, szukam zmiłowania. Daj się ubłagać przez serdeczną skruchę, niech tę łaski Twej poczuję otuchę, że się dusza ma w ręce Twe dostanie, skoro śmiertelne opuści mieszkanie. Jeślić się też zda strofować me złości, karz po ojcowsku, nie w zapalczywości. Otom w rękach Twych, wykonaj swe chcenie, tylko mię nie daj na wieczne zginienie.

Pieśń 7 Nigdy Twoich dobrodziejstw zapomnieć nie może dusza moja, któreś jej ukazał, mój Boże, bo gdym chodził drogami niezbożnych bezpiecznie, ja, com był godzien stracić Twoję łaskę wiecznie, tknąłeś strachem sumnienie, abym się ocucił, a strach pobudził skruchę – Tyś jej nie odrzucił. Przetoć będę dziękował, że masz taką pieczą i staranie ojcowskie o duszę człowieczą. I wy nie rozpaczajcie, grzechami ściśnieni, w łasce Pańskiej, przez którą bywamy zbawieni. Pan, gdy chce, może snadnie upadłych ratować, tylko pomnijmy świętych praw Jego pilnować. Poprawcie dróg swych przed Nim, co w złościach chodzicie i w nadzieję łaski swawolnie grzeszycie, nie kryjcie ucha swego na Jego wołanie, a On krewkościom waszym da swe ratowanie.

Pieśń 8 O, który mieszkasz w świetle nieprzystępnym, skłoń uszu Twoich ku mym prośbom smętnym. Niech niebieskiego światła promień złoty oświeci mego umysłu ślepoty. Niech zdradliwego świata złe przynęty uprzątnie w sercu moim Twój Duch Święty. Zastaw się o mnie, daj pomoc z wysoka, abym mógł zwalczyć okrutnego smoka. Przeciw bestyjom srogim, jadowitym stań przy mnie i sam racz być moim szczytém. Wady przeklętej żądze umórz w ciele, niech gniazda w myślach moich grzech nie ściele. Niech Twój przybytek – serce me skruszone, łaską Świętego Ducha poświęcone – pokój Twój czuje, za coć oddam dzięki, wczesnej pomocy doznawszy z Twej ręki. Sfukaj przeciwny wiatr, niechaj nie wienie, niech duch mój w Tobie ma rozweselenie, niech nawałności srogie Twój głos słyszą, dokąd się myśli błędne nie uciszą. Spuść światło prawdy zbawiennej, o Boże, które oświecić ziemię snadnie może; jam ci jest ziemia i proch podłych śmieci, póki mię słońce Twoje nie oświeci. Spuść rosę zdrową upragnionej duszy, którą grzech ciężej niźli ogień suszy, pokrop z łaski swej deszczem zaschłą rolą wnętrzności moich – niech pełni Twą wolą. Opłocz pył zbytków z serca, niech wydaje siewby niebieskiej plenne urodzaje i owoc wdzięczny wonności przyjemnéj, aby deszcz na nię Twój nie szedł daremny. Podnieś ku niebu umysł mój stroskany, nagłą powodzią złości mych zalany. Daj mi czuć wiecznych smak rozkoszy onych, które czekają Twych błogosławionych. Przywróć duszy mej stracone wesele, aby się mogła Tobą chlubić śmiele. W porcie bezpiecznym niechaj znowu stanie łódź wiary Twojej prawdziwej, o Panie.

Pieśń 9 Długoż mię, Zbawicielu, w tej mojej ciężkości trzymać chcesz? Ujmi, proszę, Twej zapalczywości, przenieś mój grzech ode mnie, którym się ja brzydzę ciężej nad śmierć. Niech wczesną Twoję pomoc widzę! Twego czekam ratunku, Ty chciej, wieczny Panie, słyszeć głos mój płaczliwy i ciężkie wzdychanie. Odrodź mię Duchem Twoim, a przywiedź do skutku dobry umysł, niech dłużej w takim moim smutku i w Twej nie trwam srogości, którą dziś znam, bo ta prędko mię zniszczy. Wszak Ty kurzącego knota nie gasisz ani wątłej dołamujesz trzciny, ale łaskawie sług Twych mdłych odpuszczasz winy. Jam jest Twój proch. Ty umiesz rozeznać krewkości chwalców Twoich od ludzi niepobożnych złości. Według tego, jako kto z Tobą się obchodzi, tak z nim postąp, bo mu tak nagrodzić się godzi.

Pieśń 10 Przed Tobą wszytkich złości chcę czynić wyznanie, który mię z nich oczyszcić mocen jesteś, Panie, lecz grzech usta me zamknął, że więcej nie może język nad to rzec: Tobiem zgrzeszył, o mój Boże! Ty się zmiłuj nade mną, moje nieprawości zetrzy, bo ja nadzieję mam w Twojej litości; objaw mi skryte słów Twych świętych tajemnice, wyrwawszy nogi moje z brzydkiej trzęsawice. Sfolguj mało, nie kwap się na moje zginienie, dźwigni mię w tym upadku, ześli wybawienie, pozwól czasu co, abym uczynił odmianę dróg moich pierwej, niż się z żywotem rozstanę. Do kogóż się uciekę? Ty mi daj ratunek, a ulecz moję ciężką boleść i frasunek. Duch skruszony w oczach Twych, serca uniżenie wdzięczniejsze nad ofiarę wszelką i kadzenie – to jest ona maść wonna i on balsam drogi, którym natrzeć pozwolił Zbawiciel swe nogi; do tych się ja uciekam, te polewam łzami. Boże mój, nie chciej gardzić grzesznego prośbami! Aczbym tyle łez wylał, ile w morzu wody, jeszcze dosyć nie będzie za mój grzech nagrody. Bo któż może zrachować przestępstwa, o Panie, jako często zarabiam na Twoje karanie? Wszyscy, aż do jednego, wszyscyśmy zgrzeszyli, wszyscyśmy Stworzyciela swego obrazili, który w tym chwały swojej bogactwo objawić postanowił – naczynie miłosierdzia zbawić. Tenże wleje w serce me krom wszelkiej przysady smak Słowa swego, a ja, Ducha jego rady słuchając, nie zabłądzę ani mię uwiodą Ciało, Świat, Szatan śliskich obietnic nagrodą. Od mandatów i prawdy Twojej, święty Panie, któryś miał od młodości mej o mnie staranie, i dziś mię nie odpychaj, od oblicza swego, Boże wieczny i dawco zbawienia mojego.

Pieśń 11 Panie, nadziejo i moje zbawienie, ulecz grzechami zranione sumnienie. Duch Twój, o Boże, Słowo Twe prawdziwe, niech uspokoi myśli me wątpliwe. Wywiódszy z błędnych ścieżek moje nogi, uspokój serca mego ciężkie trwogi, które szpik kości nieszczęsnych tak suszą, żeby się człowiek rad rozłączył z duszą. Pan to jest wielki, Pan wielkiej litości – miłosierdziem swym pokrył moje złości, bo gdym, zbieg Jego, długo przed Nim stronił, On, nie chcąc mi dać zginąć, sam mię gonił. On, chociam drogą myśli moich chodził, przecię Zakon swój w sercu moim słodził, którego ja chcę na wieki pilnować, jedno mię, Panie, sam racz w tym ratować. Już z wszetecznemi odtąd nie zasiędę, ni z lekkomyślnym towarzyszyć będę; pochlebców, którzy inszych zwykli psować, nie chcę w postępkach brzydkich naśladować i tych, co swego chcą dobrego mienia z krzywdą bliźniego, z urazą sumnienia. Źli mdlejszym prędko mogą dać zgorszenie, za którym idzie ostatnie zginienie. Dobrzy zaś, którzy praw Twych przestrzegają, nieumiejętnych dróg Twych nauczają, dlategoż będzie dom mój ich gospodą i uboższego, niźlim sam, ochłodą. Będą się łasce Twojej dziwowali ci, co upadku mego żałowali; będą Twą dobroć, sprawy niepojęte, uważać, chwalić Imię Twoje święte. Ci zaś, co ze mnie pomocnika mieli grzechów swych, będą zazdrościć mi chcieli Twego nade mną, Panie, zmiłowania, którym chęć daruj do upamiętania. A ty, duszo ma, póki mieszkasz w ciele, chwal Pana swego, ufając Mu śmiele, bo On z łaski swej tak o tobie radzi, że cię do swych przybytków wprowadzi.

Pieśń 12 O Słońce wiecznej chwały, Synu Boży, ratuj mię, proszę, niechaj się nie trwoży dusza ciężkiemi grzechami zraniona, bo w Tobie ufność moja położona. Każdy dzień wzdycham, ręce bez przestanku dźwigam do Ciebie, w wieczór i z poranku narzekam z płaczem na nieszczęście moje. Długoż chcesz zwłaczać wspomożenie Twoje? Oświeć mię prawdy zbawiennej światłością, któryś jest Ojca wiecznego Mądrością. Słowa ust niemych niech wstąpią do Ciebie, milczenia mego głos usłysz na niebie. Kto mi da skrzydła prawdziwej wolności, abym się wzbiwszy wzgórę z tej niskości, mógł patrzać na Twe oblicze bezpiecznie, chwaląc Cię w świętych Twych przybytkach wiecznie? O, jako wiele złych przygód powodzi w tej śmiertelności w oczy mi zachodzi, które mię, strasząc, wkoło otoczyły i na mych ścieżkach sidła zastawiły – chcąc mię ułowić i zwieść z dobrej drogi, a kładąc ciężkie okowy na nogi, nie pozwalają przystępu wolnego do Ciebie, Pana i Obrońcę mego, sprawując w sercu smutnym rozerwanie, ale ja ufam, że to ich staranie nie weźmie skutku, bo Ty, mię z trudności wyrwawszy, smutne uweselisz kości ani samego w złym razie zostawisz, owszem, mię trwałej pociechy nabawisz, gdy wnidziesz do mnie, bo bez Ciebie, Panie, dom mój jest jako puste pomieszkanie. Stałem się nędzny, boleściami zdjęty, które przywodzi na mię wąż przeklęty, nieznośny ciężar zawsze dźwigać muszę, póki nie wesprzesz łaską swoją duszę, przetoż do Ciebie wołać nie przestanę. Ach, zgójże serca mego skrytą ranę i rzecz swojemu słudze: „Oto stoję. Czego chcesz? Wziąłem na się sprawę twoję. Mów! Otom przyszedł, abym cię ratował. Słyszałem głos twój, kiedyś na mię wołał. Nie pogardziłem łez twoich wylaniem, skruchą serdeczną i twoim wzdychaniem”. A ja odpowiem wtenczas w zadumieniu: „Wołałem na Cię w ciężkim utrapieniu, pragnąc Cię widzieć, swego Dobrodzieja, bo w Twym ratunku jest moja nadzieja. Tyś mię wprzód ze snu obudził twardego, abym Cię szukał, Zbawiciela swego; Tyś, mię przestrzegszy, dodał swej pomocy, żem nie zabłądził, chodząc w ciemnej nocy, za co miej ukłon, Królu z wysokości, Synu wiecznego Ojca i Mądrości. Niech Ci cześć odda wszytko, co na niebie i co na ziemi winno chwalić Ciebie”.

Pieśń 13. W chorobie Boże, którego rozgniewanie przywiodło na grzbiet mój karanie, ratuj mię, proszę, w mej chorobie, bo moja ufność wszytka w Tobie. Gromem sądów Twych porażony leżę, do łoża przyciśniony; wszytka wilgotność przyrodzona przykrym płomieniem wypalona. Oczy snu cale zapomniały, siły mię wszytkie odbieżały; drżę jako ryba, przestraszony, ręką Twą za grzech mój dotkniony. Równie tak we mnie duch ustaje jako na wiosnę, gdy śnieg taje. Omieszka-li Twe zmiłowanie, wnet i pamiątki mej nie stanie. Rózga Twa szkołą jest grzesznemu, razy jej – mistrzem zuchwałemu; ta człowiekowi ukazuje, w czym on Zakon Twój przestępuje. O, jako takich dziś jest siła, by ich przygoda nie ćwiczyła, którzy by Cię nie wspominali, a snadź ani by Ciebie znali. Jam się w złościach swych nie obaczył, aż gdyś mię przestrzec, Panie, raczył; błądziłem długo, lecz rzec mogę, żeś mię Ty nawiódł sam na drogę. Przez Twoje takie strofowanie wzbudziwszy w sercu mym kajanie, w którym ból ten uśmierzy rany, a będę lepszy pokarany.

Pieśń 14. W chorobie I będzie-ż kiedy chwila ta szczęśliwa, że Cię wżdy ruszy ma skarga troskliwa? Będzie wżdy kiedy dzień fortunny, Panie, że zapalczywość Twa ku mnie ustanie? Obaliłeś mię jako pień na łoże, skruszyłeś we mnie kości, mocny Boże, związałeś łydki, zemdliłeś kolana, które czcić godnie nie umiały Pana, zamknąłeś usta, odbiegła mię mowa, język nie może, uschły, wyrzec słowa, ścisnąłeś mój dech, że już tchnąć nie mogę. Proszę, niż pójdę w ostateczną drogę, przywróć mój język, otwórz wargi moje, abym grzech wyznał i przestępstwa swoje, a nie będę chciał taić moich złości – jedno chciej zażyć nade mną litości. Słowa te wyszły z ust Twoich prawdziwych: „Żyję ja, Bóg wasz. Ja ludzi złośliwych śmierci nie pragnę, owszem, chcę, by żyli, a w czas się od swych złości nawrócili”. Któż jest bez grzechu przed Tobą na ziemi? Nalazł się anioł zły między czystemi! A jeśli niebo nie było bez zmazy, człowiek jak ma być wolny tej zarazy? Pomni na czyn Twój i na podłą glinę, za którą swoję wnosi Syn przyczynę, okazując się przed Tobą za nami, Ten, co nas swemi uleczył ranami. Blizny też, z których święta Krew wyciekła, wierzących w Jego Imię zbawią piekła. Krew Jego droga oczyszcia grzesznego, w tej i mnie, Panie, racz omyć winnego.

Pieśń 15. Czasu gromów i piorunów Pohamuj gniew swój, Panie, a za nasze złości nie trać nas, ale użyj nad nami litości. Strach ciężki zdejmuje, kto się winnym czuje. Niebo huczy, a chmury straszliwe powstają, przed wiatry okrutnemi lasy polegają, morze dnem wzgórę wstaje, a człowiek jak wosk taje. Ty niebo, Ty sam, Panie, i ziemię sprawujesz, piorun Twój ani chybi, gdzie Ty umiarkujesz, gromy i łyskawice z Twej pochodzą prawice. Jeśli się też to biegiem przyrodzonym dzieje, jako o tym są ludzi śmiertelnych nadzieje, Tyś dał moc przyrodzeniu, które nic przeciw chceniu Twemu się ważyć nie śmie ani począć może, przetoż do Ciebie ręce podnosim, nasz Boże, a Ty się racz zmiłować i nas, grzesznych, ratować. W te czasy niebezpieczne, kędyśmy o sobie zwątpili dla swych złości, które przeciw Tobie winniśmy, któż się schroni, kiedy go Twój gniew goni? Który pohamuj, Panie, a za nasze złości nie karz nas, ale użyj nad nami litości, ani się kwap z karaniem, my też grzeszyć przestaniem.